RehberMinecraft Redstone Rehberi: Sinyal, Yineleyici, Mantık Kapıları ve Kapı Yapımı

Redstone'u oyunun kablo tesisatı gibi düşün. Yere serdiğin Redstone Tozu (Redstone Dust), şalter ya da düğme gibi bir kaynaktan aldığı sinyali piston, kapı, lamba gibi bloklara iletir. Sinyal en fazla 15 blok yol alır, her blokta biraz güç kaybeder. Daha uzağa götürmek istersen araya Redstone Yineleyici (Repeater) koyarsın. Bu üç kuralı oturtan biri basit bir otomatik kapıdan eşya ayıklayan bir makineye kadar her şeyi kurabilir.

Redstone Nereden Çıkar, Nasıl Döşenir?
Redstone Tozu, Redstone Cevheri'ni (Redstone Ore) kırınca düşer. Cevheri kırmak için en az demir kazma gerekir. Cevher Y 15'in altında bulunur ve dünyanın tabanına, yani Y -64'e doğru indikçe çoğalır. Kesin yükseklikleri cevher seviyeleri rehberimizde bulabilirsin.

Tozu yere koyduğunda bir hat oluşur. Bu hat yanındaki redstone parçalarına kendiliğinden bağlanır ve bir blok yukarı ya da aşağı basamak basamak tırmanabilir. Sinyal taşıyan toz kırmızı parlar, sinyal yoksa koyu kalır. Bir düzenek çalışmadığında ilk bakacağın yer hattın söndüğü noktadır.

Sinyali Başlatan Güç Kaynakları
Her devre bir kaynakla başlar. Hangisini kullanacağın, sinyalin ne zaman ve ne kadar açık kalmasını istediğine bağlı.

• Şalter (Lever): Bir kez çevirince açık kalır, tekrar çevirince kapanır. Sürekli açık ya da kapalı durması gereken lamba gibi işler için.
• Düğme (Button): Kısa bir sinyal verip söner. Taş düğme 1 saniye, tahta düğme 1,5 saniye açık kalır. Kapı açmak gibi tek seferlik işler için.
• Basınç Plakası (Pressure Plate): Üstünde bir şey durduğu sürece açıktır. Taş plaka yalnız oyuncu ve yaratık algılar, tahta plaka eşya ve okları da algılar. Otomatik kapı ve tuzaklar için.
• Ağırlıklı Basınç Plakası: Üstündeki varlık arttıkça sinyal güçlenir. Altından olanın adı Hassas, demirden olanın adı Sert'tir. Eşya sayan düzenekler için.
• Redstone Meşalesi (Redstone Torch): Hep açıktır, takılı olduğu blok güç alınca söner. Sinyali ters çevirmek için.
• Redstone Bloğu (Block of Redstone): Her an tam güç verir ve pistonla itilebilir. Yer değiştiren güç ve uçan makineler için.
• Gün Işığı Algılayıcısı (Daylight Detector): Işık arttıkça güçlenir. Sağ tıklayınca ters moda geçer ve gece çalışır.
• Gözlemci (Observer): Yüzünün baktığı blok değişince arka yüzünden çok kısa bir sinyal yollar. Tarla hasadı ve saat devreleri için.
• Hedef (Target): Ok ya da kartopu gibi bir mermi çarpınca sinyal verir. Ortaya ne kadar yakın vurursan sinyal o kadar güçlü olur.
• Tuzak Kancası (Tripwire Hook): Karşılıklı iki kancanın arasına İp gerersin. Biri ipe takılınca sinyal çıkar. Alarm ve tuzak için.

Sinyal Gücü ve 15 Blok Kuralı
Bir kaynak 15 güçle başlar. Tozun her bloğu bu gücü 1 eksiltir, sinyal 15 blok sonra tamamen söner. Uzun bir hattın ucundaki lamba yanmıyorsa sebep neredeyse her zaman budur.

Çoğu parça için gücün kaç olduğu önemli değildir. Lamba 1 güçle de 15 güçle de aynı yanar. Seviye yalnız karşılaştırıcı gibi seviye okuyan parçalarda ve ağırlıklı plakalarda bir anlam taşır.

Redstone Yineleyici (Repeater)
Yineleyici, gelen sinyal ne kadar zayıf olursa olsun onu tekrar 15'e çıkarır. Uzun hatlarda her 15 blokta bir yineleyici koyman yeter. Bilmen gereken üç özelliği daha var:

• Tek yönlüdür. Sinyal arkadan girer, önden çıkar. Bu sayede yan yana iki hattın birbirine karışmasını da engeller.
• Gecikme ekler. Sağ tıklayarak gecikmeyi 1 ile 4 redstone tıkı, yani 0,1 ile 0,4 saniye arasında ayarlarsın. Sırayla açılan pistonlar böyle yapılır.
• Kilitlenir. Yan tarafına güç taşıyan başka bir yineleyici ya da karşılaştırıcı girerse o anki hâlinde donar kalır.

Redstone Karşılaştırıcı (Comparator)
Karşılaştırıcı sinyal seviyesiyle uğraşır. Arkadan gelen ana sinyali yanlardan gelenle kıyaslar. Önündeki küçük meşaleyi sağ tıkla yakıp söndürürsün, iki modu vardır:

• Karşılaştırma modu (ön meşale sönük): Arka sinyal yan sinyale eşit ya da ondan güçlüyse arka sinyali olduğu gibi geçirir. Değilse çıkış vermez.
• Çıkarma modu (ön meşale yanık): Arka sinyalden yan sinyali çıkarır. Arkadan 12, yandan 5 gelirse çıkış 7 olur.

Asıl işe yaradığı yer kapların doluluğunu okumak. Arkasına sandık, huni, ocak ya da fıçı gelirse doluluğa göre sinyal verir: boş kap 0, içinde tek bir eşya bile varsa en az 1, ağzına kadar dolu kap 15. "Sandık dolunca lamba yansın" ya da "ocak boşalınca haber versin" türü düzenekler bununla kurulur.

Sinyali Kullanan Bloklar
Sinyali alıp bir iş yapan bloklara bileşen diyoruz. En çok elinin altında olacaklar:

• Piston: Sinyal gelince önündeki bloğu iter, bir seferde en fazla 12 blok taşır. Obsidiyen ve Katman Kayası (Bedrock) itilmez. Java'da sandık, ocak gibi içinde eşya tutan bloklar da itilmez.
• Yapışkan Piston (Sticky Piston): Geri çekilirken ittiği bloğu da yanında getirir. Piston kapılarının temel taşı budur. Balçık Bloğu (Slime Block) ve Bal Bloğu (Honey Block) ise pistonla oynatıldığında kendilerine yapışık blokları da sürükler.
• Fırlatıcı (Dispenser) ve Bırakıcı (Dropper): İkisi de sinyal gelince içindeki bir eşyayı dışarı verir. Fırlatıcı eşyayı kullanır: ok atar, su döker, zırh giydirir, TNT ateşler. Bırakıcı ise eşyayı sadece yere atar ya da önündeki sandığa, huniye aktarır.
• Huni (Hopper): Üstündeki kaptan ya da yerden eşya çekip baktığı kaba aktarır. Redstone sinyali alan huni kilitlenir ve aktarmayı keser. Eşya ayıklayıcılar bu özelliğe dayanır.
• Redstone Lambası (Redstone Lamp): Sinyal varken yanar. Devre denemenin en kolay yolu.
• Nota Bloğu (Note Block): Sinyal gelince nota çalar. Sağ tıkla perdesi, altındaki blokla çalgısı değişir. Çalabilmesi için üstü boş olmalı.
• Kapılar ve tuzak kapıları: Tahta olanlar elle de açılır. Demir Kapı (Iron Door) ve Demir Tuzak Kapısı yalnız redstone ile açılır, güvenlik için bu yüzden tercih edilir.
• Raylar: Elektrikli Ray (Powered Rail) sinyal alınca vagonu hızlandırır, almazsa durdurur. Algılayıcı Ray (Detector Rail) üstünden vagon geçince sinyal verir. Etkinleştirici Ray (Activator Rail) TNT'li vagonu ateşler, vagondakini aşağı indirir.

Temel Devreler
Ne kadar karmaşık görünürse görünsün her makine birkaç basit devrenin üst üste binmesinden ibaret. Bunları kavrarsan internetteki tasarımları ezberlemek yerine kendin kurarsın.

DEĞİL (NOT) kapısı: tersine çevirmek
Bir bloğun yan yüzüne Redstone Meşalesi tak. Meşale normalde yanar ve çıkış verir. Bloğa sinyal geldiğinde, mesela arkasına koyduğun şalteri çevirdiğinde, meşale söner. Giriş açıkken çıkış kapalı, giriş kapalıyken çıkış açık olur. "Düğmeye basınca kapansın" dediğin her şey bu kapıyla yapılır.

VEYA (OR) kapısı: biri yeter
İki ya da daha fazla toz hattını tek bir hatta bağla. Girişlerden hangisi açılırsa ortak hat da açılır. Bir kapıyı hem içeriden hem dışarıdan açtığında aslında farkında olmadan bir VEYA kapısı kurmuş olursun.

VE (AND) kapısı: ikisi birden şart

1. Üç bloğu yan yana diz.
2. Kenardaki iki bloğun arka yüzüne birer şalter koy. Bunlar girişlerin.
3. Kenardaki iki bloğun üstüne birer Redstone Meşalesi koy.
4. Ortadaki bloğun üstüne Redstone Tozu koy. Toz iki meşaleyi birbirine bağlar.
5. Ortadaki bloğun ön yüzüne bir Redstone Meşalesi tak. Bu meşale çıkışın.

Nasıl çalıştığına bakalım. Her şalter kendi bloğunun üstündeki meşaleyi söndürür. Üstteki meşalelerden biri bile yanıyorsa ortadaki toz güç taşır ve çıkış meşalesini söndürür. İki şalteri birden açtığında üstteki iki meşale de söner, toz kapanır ve çıkış meşalesi yanar. Şifreli kapılar bu mantıkla yapılır.

Saat devreleri: kendi kendine yanıp sönen sinyal
Otomatik tarlalar ya da durmadan ateş eden fırlatıcılar için sürekli açılıp kapanan bir sinyal gerekir.

• Gözlemci saati: İki Gözlemci'yi yüzleri birbirine bakacak şekilde yan yana koy. İkincisini koyduğun anda birbirlerinin değişimini algılayıp bitmeyen bir döngüye girer, arka yüzlerinden çok hızlı sinyal verirler. Durdurmak için birini kır. En kolay kurulan ama en hızlı saat budur.
• Yineleyici saati: Yineleyicileri ve tozu kapalı bir halka hâlinde diz, halkaya bir düğmeyle kısa bir sinyal ver. Sinyal halkanın içinde döner durur. Yineleyicilerin gecikmesini artırarak saati yavaşlatırsın. Halkanın toplam gecikmesi düğmenin sinyal süresinden uzun olmalı, yoksa halka sürekli açık kalır.

Uyarı: Hızlı saatleri boşuna açık bırakma. Durmadan tetiklenen pistonlar ve lambalar hem senin FPS'ini hem sunucunun performansını düşürür. Bazı sunucular hızlı saatleri bu yüzden kısıtlar. FPS sıkıntın varsa FPS arttırma rehberimize göz at.

Güçlü Güç ve Zayıf Güç
Redstone sinyali yalnız tozla değil, blokların içinden de geçer. Burada iki tür güç var ve "bu neden çalışmıyor" sorusunun en yaygın cevabı bu ikisini karıştırmaktır.

• Güçlü güç: Şalter ya da düğmenin takılı olduğu blok, basınç plakasının altındaki blok, yanan meşalenin tam üstündeki blok ve yineleyiciyle karşılaştırıcının baktığı blok güçlü güç alır. Güçlü güç alan blok yanındaki tozu da besler.
• Zayıf güç: Tozun üstünde durduğu ya da içine doğru aktığı blok zayıf güç alır. Böyle bir blok yanındaki lambayı, pistonu ya da kapıyı çalıştırır ama yanındaki tozu besleyemez.

Kısacası bir sinyali bir bloğun içinden geçirip öbür taraftaki toza ulaştırmak istiyorsan o bloğa yineleyiciyle gir. Tozla girersen sinyal karşıya geçmez.

Yarı Bağlantı (Quasi-Connectivity)
Bu yalnız Java Edition'a özgü eski bir davranış. Piston, yapışkan piston, fırlatıcı ve bırakıcı sanki iki blok boyundaymış gibi davranır. Kendilerini değil de bir üstlerindeki boşluğu güçlendirecek bir sinyal de onları çalıştırabilir. Üstelik bu durumda hemen tepki vermezler, yanlarında bir blok değişip onları "dürtene" kadar beklerler.

Hiçbir yere bağlı görünmeyen bir pistonun açık durması ya da yanına blok koyunca birden harekete geçmesi bu yüzdendir. Tecrübeli oyuncular bunu bilerek kullanıp daha küçük piston kapıları yapar. Bedrock Edition'da yarı bağlantı olmadığı için Java'ya göre tasarlanmış bazı makineler orada çalışmaz.

Adım Adım İki Kapı Projesi
Proje 1: Basınç plakalı otomatik demir kapı
İlk redstone işin için biçilmiş kaftan. Gerekenler: 1 Demir Kapı, 1 Taş Basınç Plakası, 1 Taş Düğme.

1. Duvarda 1 blok genişliğinde, 2 blok yüksekliğinde bir boşluk aç ve Demir Kapı'yı yerleştir.
2. Kapının iç tarafında, kapıya bitişik zemin bloğunun üstüne Taş Basınç Plakası koy. Plakaya basınca kapı açılır, üstünden inince kısa süre sonra kendi kapanır.
3. Kapının dış tarafında, kapının hemen yanındaki duvar bloğuna Taş Düğme tak. Düğme takılı olduğu bloğu güçlendirir, o blok da bitişiğindeki kapıyı açar.
4. Birkaç kez girip çıkarak dene. İçeriden plaka, dışarıdan düğme kapıyı açmalı.

Dışarıya plaka koyma: Taş plakayı yaratıklar da tetikler, üstüne basan bir zombi kapını açar. Zor zorlukta zombiler tahta kapıyı kırabilir ama demir kapıya bir şey yapamaz.

Proje 2: 2x2 piston kapısının mantığı
2 blok genişliğinde, 2 blok yüksekliğinde, kapalıyken duvarla aynı hizada duran gizli bir kapı. Tasarımlar birbirinden farklı olsa da hepsi aynı mantıkla çalışır:

• Kapı blokları: Kapı dört bloktan oluşur, iki sütunun biri sol duvardan biri sağ duvardan gelir. Obsidiyen gibi itilemeyen bir blok seçme.
• Pistonlar: İki yan duvarın içine, açıklığa bakan, alt alta ikişer Yapışkan Piston yerleştir. Pistonla açıklık arasında bir blokluk boşluk bırak, kapı blokları açıkken bu boşlukta durur ve duvarın içinde saklanır.
• Kapalı hâl: Dört piston da güç alınca uzar, önündeki blokları açıklığa iter ve kapı kapanır.
• Açık hâl: Güç kesilince yapışkan pistonlar geri çekilir, blokları da duvarın içine alır ve geçit açılır.
• Kontrol: Kapı zamanının çoğunu kapalı geçireceği için pistonlar hep güç almalı. Bunu bir DEĞİL kapısıyla çözersin. Bir Redstone Meşalesi pistonları sürekli besler, düğmeye ya da plakaya basınca meşale söner, pistonlar çekilir ve kapı açılır.

En çok uğraştıracak kısım üstteki pistonlara sinyal ulaştırmak. Arkalarındaki bir bloğa toz çıkarmak ya da o bloğu yineleyiciyle güçlendirmek gibi yollar var. Önce Yaratıcı modda dene, oturunca Hayatta Kalma dünyana kur. Malzemelerin tariflerini craft tarifleri rehberimizde bulabilirsin.

Ek: Gece kendiliğinden yanan lambalar
Bir Gün Işığı Algılayıcısı koy, sağ tıklayıp ters moda al. Yanından birkaç blok Redstone Tozu çekip Redstone Lambalarına bağla. Hava kararınca algılayıcı sinyal verir, lambalar yanar, sabah olunca söner.

---

Sık Sorulanlar
Redstone sinyali kaç blok gider?
Kaynaktan 15 güçle çıkar ve tozun her bloğunda 1 düşer, yani en fazla 15 blok gider. Daha uzağa taşımak için araya Redstone Yineleyici koy.

Redstone hangi yükseklikte bulunur?
Redstone Cevheri Y 15'in altında çıkar ve Y -64'e yaklaştıkça sıklaşır. Kırmak için en az demir kazma lazım.

Yineleyiciyle karşılaştırıcının farkı ne?
Yineleyici sinyali yeniden 15'e çıkarır ve gecikme ekler. Karşılaştırıcı sinyal seviyelerini kıyaslar ya da birbirinden çıkarır, sandık gibi kapların doluluğunu da okuyabilir.

Redstone ile en kolay kapı nasıl yapılır?
Demir kapının iç tarafına bitişik bir Taş Basınç Plakası, dış tarafta yandaki duvar bloğuna bir Taş Düğme koy. Gizli bir kapı istersen yapışkan pistonlarla 2x2 piston kapısı kurabilirsin.

Quasi-connectivity (yarı bağlantı) ne demek?
Java Edition'da piston, fırlatıcı ve bırakıcının bir üstlerindeki boşluğa gelen sinyalle de çalışabilmesi. Bedrock Edition'da bu davranış yoktur.